قهرمانی جین اسپانته در مسابقات جهانی قهوه جزوه/بریک ۲۰۲۶: سنت و مدرنیته در قلب دبی
صنعت قهوه جهان همواره در حال تحول است، اما گاهی اوقات، هیجانانگیزترین لحظات این صنعت زمانی رخ میدهد که به ریشههای باستانی خود بازمیگردد. در تاریخ ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶، صحنه اصلی رویداد «دبی ورلد آو کافی» (World of Coffee Dubai) شاهد برگزاری یکی از حساسترین و نمادینترین رقابتهای فصل مسابقات قهرمانی قهوه جهان (WCC) بود: مسابقات جهانی قهوه «جزوه» یا «بریک» (Cezve/Ibrik Championship).
در جایی که سنتهای کهن قهوه با نوآوریهای مدرن تخصصی در هم آمیختند، «جین اسپانته»، نماینده امارات متحده عربی، توانست با مهارتی خیرهکننده و ارائهای بینظیر، عنوان قهرمانی جهان ۲۰۲۶ را از آن خود کند. این رویداد تنها یک مسابقه نبود، بلکه جشنی برای یکی از قدیمیترین روشهای دم کردن قهوه در جهان بود که در بزرگترین نسخه برگزار شده از نمایشگاه قهوه دبی به نمایش گذاشته شد.
جزوه/بریک: روایتگر کهنترین سنت قهوه
پیش از آنکه به جزئیات این رویداد بزرگ و پیروزی تاریخی جین اسپانته بپردازیم، ضروری است به اهمیت ابزاری که نام مسابقات از آن برگرفته شده است، بپردازیم. جزوه که در بسیاری از مناطق به آن «بریک» گفته میشود، بیش از یک ظرف دمآوری ساده است؛ این ظرف نماد فرهنگ، مهماننوازی و تاریخ غنی قهوه در شرق اروپا، خاورمیانه و شمال آفریقا است. این ابزار سنتی، که اغلب از مس ساخته میشود و دارای بدنهی پهن و گلوگاه باریک است، قادر است قهوهای با غلظت بالا و طعمی بسیار پیچیده تولید کند که با روشهای مدرن فیلتر یا اسپرسو قابل مقایسه نیست.
در مسابقات جهانی سزوه، شرکتکنندگان باید نه تنها تسلط کامل بر اصول فنی دمآوری داشته باشند، بلکه بتوانند داستان فرهنگی خود را نیز از طریق این نوشیدنی روایت کنند. داوران این مسابقه بر اساس معیارهای دقیقی از جمله «دقت فنی»، «برتری حسی» (طعم، عطر، بافت و ماندگاری) و «بیان فرهنگی» به رقبا امتیاز میدهند. ایجاد کف غلیظ و معروف به «کایماک» (Kaimak) بر روی قهوه، حفظ تعادل دما در شن داغ یا منبع حرارتی، و انتخاب سبک دانهی قهوهای که بتواند فرآیند دم آوری طولانیمدت در سزوه را تحمل کند، همگی از چالشهای فنی هستند که شرکتکنندگان با آندستوپنج نرم میکنند.
پیروزی در این مسابقه نشاندهنده تسلط بر هنری است که قرنهاست شکل گرفته است. همانطور که انجمن قهوه تخصصی (SCA) بر آن تأکید دارد، این مسابقات جایی هستند که میراث قهوه با استانداردهای دقیق علمی و حسی دنیای مدرن پیوند میخورد.
دبی؛ میعادگاه اهل قهوه و کانون نوآوری
انتخاب دبی برای میزبانی این رویداد در سال ۲۰۲۶ اتفاقی نبود. دبی به سرعت در حال تبدیل شدن به یکی از قطبهای اصلی قهوه تخصصی در جهان است. این شهر که راهبردی میان شرق و غرب دارد، بستری ایدهآل برای تبادل فرهنگها و دانش قهوه فراهم کرده است. این رویداد توسط «DXB Live» و در همکاری با انجمن قهوه تخصصی (SCA) برگزار شد و خود گواهی بر نقش فزایندهی منطقه در نقشهی جهانی قهوه است.
برگزاری مسابقات قهرمانی جهان در دبی، فراتر از یک رقابت ورزشی، به عنوان پلی عمل کرد که میراث محلی قهوه (که در فرهنگ امارات و خلیج فارس ریشه عمیقی دارد) را با نوآوریهای جهانی پیوند زد. خالد الملا، هماهنگکننده ملی مسابقات قهوه امارات، در این باره با اشتیاق گفت: «مسابقات قهرمانی جزوه/بریک جشنی قدرتمند از ریشههای عمیق فرهنگی و صنعتگری در دنیای قهوه است. سطح اشتیاق، مهارت و احترامی که رقبا نسبت به سنت نشان دادند، واقعاً الهامبخش بود. تبریک میگویم به تمام برندگان که به یکی از قدیمیترین و معنادارترین بیانهای فرهنگ قهوه احترام گذاشتند.»
این نمایشگاه که بزرگترین نسخه «ورلد آو کافی دبی» تا به امروز بود، فضایی را فراهم کرد تا عاشقان قهوه، تولیدکنندگان، و متخصصان از سراسر جهان گرد هم آیند و شاهد تحول شگفتانگیزی باشند که در روشهای سنتی دمآوری رخ میدهد. دبی، شهری که زمانی بیشتر به عنوان یک مرکز تجاری سنتی شناخته میشد، اکنون به کانونی برای آزمایشهای علمی بر روی دانههای قهوه و روشهای دم آوری تبدیل شده است.
روند مسابقات و اوجگیری رقابتها
مسابقات قهرمانی دبی که در بازه زمانی ۱۸ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶ برگزار شد، اولین رویداد از سری مسابقات قهرمانی قهوه جهان (WCC) در فصل ۲۰۲۶ محسوب میشد. فشار روی رقبا بسیار بال بود، زیرا نتایج این مسابقات جهتگیری فصل جدید قهوه تخصصی را تعیین میکرد. در دور پایانی، فضا مملو از هیجان و انتظار بود. هوای سالن مملو از عطر غلیظ قهوههای دمآوری شده با جزوه بود؛ عطری که ترکیبی از ادویهجات جادویی، کارامل، و شیرینی تلخ دانههای برشته شده بود.
رقبا باید در عرض ۱۵ دقیقه، مهارتهای خود را به نمایش میگذاشتند. آنها باید نه تنها قهوه را به بهترین شکل دم میکردند، بلکه باید داوران را با خدمات (Service) خود تحت تأثیر قرار میدادند. استفاده از مواد افزودنی مجاز مانند ادویههای خاص، هل، دارچین یا حتی شیر و قند در برخی دستورپختها (اگرچه در کلاس تخصصی اغلب از قهوه خالص و بدون شکر استفاده میشود تا پروفایل حسی دانه مشخص باشد)، بخشی از خلاقیت رقبا بود.
جین اسپانته، نماینده میزبان (امارات)، از همان لحظات اولیه رقابت خود را به عنوان یک مدعی جدی معرفی کرد. او با آرامش و اعتماد به نفسی مثالزدنی، فرآیند دمآوری را آغاز کرد. انتخاب او در مورد دانهی قهوه (Origin) و روش برشته (Roast Profile) نشاندهندهی شناخت عمیق او از طعمهای مورد علاقهی داوران و ویژگیهای منحصر به فرد روش جزوه بود. او توانست با کنترل دقیق حرارت، نقطهی جوش و انفجار حبابها (Blooming)، قهوهای ارائه دهد که هم از نظر فنی بینقص بود و هم از نظر حسی، داوران را به وجد آورد.
بررسی عملکرد قهرمان: جین اسپانته و هنر او
جین اسپانته با قهرمانی خود در سال ۲۰۲۶، نام خود را در تاریخ این مسابقات ماندگار کرد. نماینده امارات نشان داد که چگونه میتوان سنن امارات و خلیج فارس را با استانداردهای جهانی سنجیگ تلفیق کرد. روتین (Routine) او بر روی صحنه، ترکیبی از دقت علمی و احساسات عمیق فرهنگی بود. او در حین دمآوری، اهمیت صبر و احترام به قهوه را به تصویر کشید؛ مفاهیمی که در دل روش سزوه نهفته است.
آنچه جین را از دیگران متمایز کرد، توانایی او در ایجاد تعادل بین «بدنه» (Body) سنگین قهوه جزوه و «اسیدیته» (Acidity) ظریف بود. معمولاً یکی از چالشهای بزرگ در دمآوری با جزوه، جلوگیری از تلخیِ ناشی از جوشیدن بیش از حد است. جین با انتخاب دانههایی که اسیدیته میوهای و روشنی داشتند و با کنترل دقیق زمان برداشت جزوه از روی حرارت، توانست قهوهای شفاف و تمیز ارائه دهد که با پیشفرضهای رایج درباره کدر بودن قهوه جزوه در تضاد بود. این نوآوری در رویکرد سنتی، دقیقا همان چیزی بود که داوران به دنبال آن بودند؛ پیشروی در حفظ سنت.
او در ارائهی خود به توضیح ویژگیهای منحصر به فرد دانههای قهوه انتخابی پرداخت و توضیح داد که چگونه روش دمآوری جزوه میتواند طعمهای پنهان در دانه را آشکار کند. پیروزی او نه تنها افتخاری برای خودش، بلکه پیامی روشن به جامعه جهانی قهوه بود مبنی بر اینکه امارات متحده عربی دیگر تنها یک مصرفکننده قهوه نیست، بلکه تولیدکنندهی دانش و صاحبنظر در روشهای سنتی و مدرن دمآوری است.
رقبای سرسخت و استانداردهای جهانی
هرچند تمرکز اصلی بر قهرمان است، اما نباید از تلاشهای سایر رقبا غافل شد. «آنجل کوتسیفاکیس» از یونان که در جایگاه دوم ایستاد، نیز نمایشی فوقالعاده ارائه داد. یونان کشوری است که قهوه جزوه (یا همان «بریکی» در زبان یونانی) جایگاه ویژهای در فرهنگ روزمره آن دارد. آنجل با تجربهای غنی از سنتهای یونانی، قهوهای با کف (Kaimaki) بسیار پایدار و بافتی ابریشمی ارائه داد که نشاندهنده تسلط او بر ابزار بود. قرار گرفتن او در رتبه دوم، گواهی بر کیفیت بالای رقابت و نزدیکی سطح فنی شرکتکنندگان بود.
در جایگاه سوم، «وائل هاشم» از فرانسه قرار گرفت. نماینده فرانسه با رویکردی مدرنتر به سزوه نگریست و شاید تلاش کرد تا جنبههای جدیدی از این روش دمآوری را با تمرکز بر پروفایلهای حسی خاص و متفاوت، به نمایش بگذارد. حضور رقبا از کشورهایی یونان و فرانسه و UAE در جمع نهاییان نشان میدهد که قهوه جزوه/بریک مرزهای جغرافیایی خود را شکسته و تبدیل به یک هنر جهانی شده است که فراتر از مرزهای خاورمیانه و بالکان مورد توجه قرار گرفته است.
تأثیر این رویداد بر آینده قهوه تخصصی
مسابقات جهانی قهوه دبی (Dubai World Coffee Championships) با مأموریت کلی مسابقات قهرمانی قهوه جهان (WCC) همسویی دارد: کاتالیزوری برای ساختن اجتماعات و به اشتراکگذاری دانش. این رویداد فرصتی را فراهم کرد تا حرفهایهای قهوه بتوانند صنعتگری خود را به نمایش بگذارند، قراردادهای سنتی را به چالش بکشند و نسل بعدی رهبران قهوه را الهام بخشند.
قهرمانی جین اسپانته پیامی روشن دارد: آیندهی قهوه تخصصی لزوماً به معنای فراموش کردن گذشته نیست. بلکه به معنای بازآفرینی و ارتقای روشهای سنتی با استفاده از دانش مدرن است. توجه جهانی به این مسابقه که از طریق کانالهای رسمی WCC پوشش داده شده و ویدیوهای کامل اجرای رقبا در دسترس است، باعث میشود که علاقهمندان به قهوه در سراسر جهان بیش از پیش به سمت بررسی و تجربه روش جزوه روی آورند.
این مسابقه همچنین تأکیدی بر نقش کلیدی «DXB Live» و همکارانش در سازماندهی رویدادهای سطح بالا بود. ایجاد بستری امن و حرفهای برای رقابت، بستری که در آن داوران بتوانند بدون حواسپرتی روی ظریفترین جزئیات طعم و عطر تمرکز کنند، از ارکان موفقیت این رویداد بود. دبی با میزبانی این مسابقات، جایگاه خود را به عنوان شهری که نه تنها در تجارت، بلکه در فرهنگ و هنر قهوه نیز پیشرو است، تثبیت کرد.
مشاهده و یادگیری: منابع برای جامعه قهوه
برای علاقهمندان و متخصصانی که مایل هستند جزئیات فنی اجرای جین اسپانته و سایر فینالیستها را بررسی کنند، فیلمهای کامل اجرا و رتبهبندیهای نهایی بر روی کانالهای رسمی مسابقات قهرمانی قهوه جهان (World Coffee Championships) منتشر شده است. تحلیل این ویدیوها منبعی بینظیر برای درک روندهای فعلی در دمآوری با جزوه است.
برای مثال، میتوان مشاهده کرد که رقبا چگونه از روشهای مختلف گرمکردن (از جمله استفاده از شن داغ با کنترل دمای دیجیتال) استفاده میکنند، چگونه قهوه را هم میزنند تا ایجاد کف کنند بدون اینکه عطر آن تخریب شود، و چگونه ناخالصیهای رسوب کرده در لبهی جزوه را مدیریت میکنند. این جزئیات برای هر باریستایی که قصد دارد در سطح جهانی رقابت کند یا حتی برای کافهداری که میخواهد بهترین تجربه قهوه سنتی را به مشتریانش ارائه دهد، بسیار ارزشمند است.
جمعبندی: یک فصل جدید با عطر قهوه جزوه
با اعلام نام جین اسپانته به عنوان قهرمان سال ۲۰۲۶، فصل جدیدی از مسابقات جهانی قهوه آغاز شد. فصنی که با احترام به سنت آغاز گردید. این پیروزی به ما یادآوری میکند که در دنیای پرسرعت امروز، هنوز جایی برای صبر، آرامش و روشهای زمانبر وجود دارد؛ روشهایی که در عین کهن بودن، هنوز میتوانند شگفتیآفرین باشند.
صنعت قهوه مدیون تلاشهای افرادی مانند جین اسپانته، آنجل کوتسیفاکیس و وائل هاشم است که مرزهای دانش قهوه را گسترش میدهند. آنها نشان دادند که جزوه تنها یک ظرف مسی نیست، بلکه ابزاری است برای بیان خلاقیت و فرهنگ. همانطور که خالد الملا اشاره کرد، این مسابقات جشنِ ریشهها بود. حالا، با قهرمانی یک نماینده از خاورمیانه در خاورمیانه، این جشن به اوج خود رسید و بستری را برای سالهای آینده فراهم کرد تا شاهد تعامل بیشتر بین سنت و نوآوری در صنعت قهوه باشیم.
به نظر میرسد موج علاقه به قهوههای دمی سنتی، به خصوص جزوه/بریک، با این رویداد در سطح جهانی بیشتر شده و کافهها و روستری ها در سراسر جهان تشویق میشوند تا این روش را در منوی خود بازبینی کنند. برای ما عاشقان قهوه، این روزهای شگفتانگیزی است؛ روزهایی که میتوانیم در یک فنجان کوچک قهوه، تاریخ و مدرنیته را همزمان بنوشیم.
